Σάββατο 1 Ιουνίου 2024

17:00 – 18:30

Αμφιθέατρο ‘’Γ. Παπαδριέλλης’’

 

 

Στρογγυλή Τράπεζα

Ειδικές απαιτήσεις για την προπόνηση στην υδατοσφαίριση και την κολύμβηση

 

Προεδρείο:  Γούργουλης Βασίλειος, Καθηγητής, Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

vgoyrgoy@phyed.duth.gr

Τουμπέκης Αργύρης, Καθηγητής, Τ.Ε.Φ.Α.Α., Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

                          atoubekis@phed.uoa.gr

 

 

Ομιλητές:

 

Χαρακτηριστικά ύπνου και απόδοση στα αθλήματα του υγρού στίβου

Μποτώνης Πέτρος, Επίκουρος Καθηγητής, Τ.Ε.Φ.Α.Α., Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

 

Διαχείριση της προπονητικής επιβάρυνσης για τη μεγιστοποίηση της απόδοσης στον Υγρό Στίβο Τουμπέκης Αργύρης, Καθηγητής, Τ.Ε.Φ.Α.Α., Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

 

Ταυτόχρονη προπόνηση κολύμβησης και προπόνησης με αντιστάσεις για κολυμβητές

Αρσονιάδης Γαβριήλ, PhD, Μεταδιδακτορικός ερευνητής, Τ.Ε.Φ.Α.Α., Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

 

Αξιολόγηση κολυμβητικής τεχνικής

Γούργουλης Βασίλειος, Καθηγητής, Τ.Ε.Φ.Α.Α., Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης

 

Περίληψη

Χαρακτηριστικά ύπνου, αποκατάσταση και απόδοση στα αθλήματα του υγρού στίβου

Ο επαρκής ύπνος θεωρείται ζωτικής σημασίας για την αποκατάσταση των φυσιολογικών λειτουργιών του ανθρώπου και των αθλητών ειδικότερα. Ο ύπνος διακρίνεται από συναπτές περιόδους διάρκειας 90 λεπτών, οι οποίες χωρίζονται σε διαδοχικά χρονικά διαστήματα στα οποία συμπεριλαμβάνεται ύπνος που χαρακτηρίζεται από ταχείες (REM) και μη ταχείες (ΝREM sleep) κινήσεις των οφθαλμών. Σύμφωνα με τις διεθνείς συστάσεις, οι ενήλικες αθλητές πρέπει να λαμβάνουν 9-10 ώρες νυχτερινού ύπνου προκειμένου να διασφαλίσουν επαρκή αποκατάσταση από τις προπονήσεις και τους αγώνες. Εντούτοις, εφαρμοσμένες μελέτες που έχουν εξετάσει με δραστηριογράφο τις συνήθειες και τα χαρακτηριστικά ύπνου των αθλητών (ώρα έλευσης για ύπνο, ώρα ξυπνήματος, διάρκεια που παρέμεναν στο κρεβάτι, συνολική διάρκεια ύπνου, αποτελεσματικότητα ύπνου και αφυπνίσεις μετά την έλευση του ύπνου) δείχνουν ότι αυτοί κοιμούνται λιγότερο από το προτεινόμενο και παράλληλα εμφανίζουν φτωχή αποτελεσματικότητα ύπνου και αυξημένο αριθμό αφυπνίσεων κατά τη διάρκεια της νύχτας. Παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την ποσότητα και την ποιότητα του νυχτερινού ύπνου των αθλητών υγρού στίβου φαίνεται ότι είναι το προπονητικό πρόγραμμα και το αυξημένο προπονητικό φορτίο. Προπονητικά προγράμματα που περιέχουν έναρξη πολύ πρωινών προπονήσεων (<6:00 π.μ) και χαρακτηρίζονται από υψηλή διάρκεια ή και ένταση οδηγούν σε μειωμένη διάρκεια και αποτελεσματικότητα ύπνου, συνδέονται με χαμηλή υποκειμενική αποκατάσταση την επόμενη μέρα και πιθανά με μειωμένη απόδοση κυρίως σε αγωνίσματα αντοχής. Επιπρόσθετα, αρκετός αριθμός μελετών σε γενικό πληθυσμό και σε αθλητές, υποστηρίζει ότι ο φτωχός σε διάρκεια και αποτελεσματικότητα ύπνος συχνά συνδέεται με μειωμένη ανοσοποιητική επάρκεια και αυξημένη πιθανότητα ασθένειας. Σύμφωνα με τα παραπάνω, η υιοθέτηση στρατηγικών που θα βελτιώσουν τον ύπνο των αθλητών και η ενημέρωση της αθλητικής κοινότητας  για τις αρνητικές επιπτώσεις της έλλειψης ύπνου στην υγεία, την αποκατάσταση και την απόδοση κρίνονται αναγκαίες.

Διαχείριση της προπονητικής επιβάρυνσης για τη μεγιστοποίηση της απόδοσης στον Υγρό Στίβο

Οι αθλητές του υγρού στίβου συμμετέχουν σε καθημερινή προπόνηση που προκαλεί σημαντική ψυχοβιολογική επιβάρυνση την οποία καλείται να διαχειριστεί ο προπονητής και οι συνεργάτες αθλητικοί επιστήμονες. Είναι σχετικά εύκολο να καταγραφεί και να υπολογιστεί η εξωτερική επιβάρυνση (όγκος, διάρκεια, ένταση) η οποία σχεδιάζεται από τον προπονητή. Ωστόσο ο ακριβής προσδιορισμός της ατομικής εσωτερικής επιβάρυνσης που προκαλείται εξαιτίας της εξωτερικής επιβάρυνσης είναι δύσκολος και απαιτεί εξειδίκευση επιστημονική γνώση. Η συνεχής καταγραφή της καρδιακής συχνότητας, ο προσδιορισμός της συγκέντρωσης γαλακτικού και άλλων βιολογικών δεικτών σε συνδυασμό με τη χρήση ειδικών αισθητήρων και κατάλληλου λογισμικού έχουν χρησιμοποιηθεί για την ποσοτικοποίηση της εσωτερικής επιβάρυνσης. Σε συνδυασμό με τους παραπάνω αντικειμενικούς δείκτες, η καθημερινή υποκειμενική εκτίμηση της κόπωσης και αίσθησης ευεξίας προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για την ψυχοβιολογική κατάσταση των αθλητών. Σε αυτή την κατεύθυνση, το γινόμενο της διάρκειας προπόνησης με την αντιλαμβανόμενη αίσθηση κόπωσης του κολυμβητή χρησιμοποιείται συχνά σε όλα τα αθλήματα του υγρού στίβου για την εκτίμηση της προπονητικής επιβάρυνσης. Η συστηματική καταγραφή και στη συνέχεια η ορθή διαχείριση της προπονητικής επιβάρυνσης βοηθά στην οργάνωση της διακύμανσης του προπονητικού ερεθίσματος σε μεγάλες περιόδους ή σε συγκεκριμένες περιόδους (μεσόκυκλους, μικρόκυκλους) και ευνοεί την επίτευξη υψηλής απόδοσης στον σημαντικό αγώνα. Επιπλέον, προφυλάσσει από τον κίνδυνο εμφάνισης τραυματισμών και λοιμώξεων. Αύξηση της προπονητικής επιβάρυνσης για 4-8 εβδομάδες και προσεκτική, κατάλληλα σχεδιασμένη μείωση στις 2-3 εβδομάδες πριν από το σημαντικό αγώνα εφαρμόζεται στην προπόνηση κολύμβησης. Αντίστοιχη διαχείριση μπορεί να εφαρμοστεί στην υδατοσφαίριση, κυρίως πριν από σημαντικές διεθνείς συναντήσεις όπου μια σειρά αγώνων διεξάγεται σε περιορισμένο χρονικό διάστημα (2-3 εβδομάδες). Η συστηματική καταγραφή της προπονητικής επιβάρυνσης και ο κατάλληλος σχεδιασμός της είναι καθοριστικά για την επίτευξη αγωνιστικής επιτυχίας στην επιθυμητή περίοδο.

Ταυτόχρονη προπόνηση κολύμβησης και προπόνησης με αντιστάσεις για τους κολυμβητές

Η προπόνηση με αντιστάσεις εκτός νερού χρησιμοποιείται συχνά από τους κολυμβητές με σκοπό τη βελτίωση της προωθητικής ικανότητας και απόδοσης στην κολύμβηση. Προγράμματα προπόνησης εκτός νερού για κολυμβητές/τριες μπορεί να περιλαμβάνουν προπόνηση μέγιστης δύναμης (≥90% της μίας μέγιστης επανάληψης) ή αντοχής στη δύναμη (40-60% της μίας μέγιστης επανάληψης) και εφαρμόζονται 15 έως 40 λεπτά πριν ή μετά από την προπόνηση κολύμβησης (προπόνηση αντοχής ή μέγιστης έντασης). Πρόγραμμα προπόνησης μέγιστης δύναμης που εφαρμόζεται 30 λεπτά πριν από την προπόνηση κολύμβησης δεν μεταβάλλει τη δύναμη κατά την προσδεμένη κολύμβηση ή την ταχύτητα κολύμβησης αλλά μειώνει το μήκος χεριάς και αυξάνει τη συχνότητα χεριάς κατά τη διάρκεια μίας αερόβιας προπόνησης. Η ταχύτητα κολύμβησης σε προσπάθειες μέγιστης έντασης (8 x 25, 4 x 50 μέτρα) φαίνεται να μην επηρεάζεται μετά από ένα πρόγραμμα μέγιστης δύναμης αλλά μειώνεται μετά από πρόγραμμα αντοχής στη δύναμη που ολοκληρώνεται 15-20 λεπτά πριν από την προπόνηση κολύμβησης. Παρά τους περιορισμούς από την εφαρμογή αλληλουχίας προπονήσεων εκτός νερού και προπόνησης κολύμβησης, η εφαρμογή προγραμμάτων προπόνησης μέγιστης δύναμης και αντοχής στη δύναμη και προπόνησης κολύμβησης για περίοδο 6-12 εβδομάδων είναι πιθανό να βελτιώνει την απόδοση των κολυμβητών σε αποστάσεις από 50 έως 400 μ ελεύθερο, αλλά και τη μέγιστη δύναμη των άνω άκρων.  Ένα πρόγραμμα αντοχής στη δύναμη είναι προτιμότερο να εφαρμόζεται μετά από την προπόνηση κολύμβησης μέγιστης έντασης, ή σε διαφορετική ημέρα. Ωστόσο, η μακράς διάρκειας (≥6 εβδομάδες) ταυτόχρονη εφαρμογή προγραμμάτων μέγιστης δύναμης ή αντοχής στη δύναμη και προπόνησης κολύμβησης στην ίδια προπονητική συνεδρία φαίνεται να συνεισφέρουν στη βελτίωση της απόδοσης στην αγωνιστική κολύμβηση.

 

Αξιολόγηση κολυμβητικής τεχνικής

Η αποτελεσματική τεχνική αποτελεί καθοριστικό παράγοντα όχι μόνο για την επίτευξη υψηλών επιδόσεων και τη μέγιστη δυνατή εκμετάλλευση των φυσικών ικανοτήτων, αλλά και για την αποφυγή τραυματισμών. Ιδιαίτερα στην κολύμβηση η τεχνική αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς λόγω της υψηλής πυκνότητας του νερού, μεγεθύνονται οι συνέπειες ακόμη και μικρών τεχνικών σφαλμάτων. Η προώθηση των κολυμβητών βασίζεται στη σχέση των προωθητικών δυνάμεων και των δυνάμεων αντίστασης που αντικατοπτρίζεται στην ταχύτητα του κέντρου μάζας (ΚΜ) του σώματος. Καθώς για τον καθορισμό της ταχύτητας του ΚΜ απαιτείται ακριβός εξοπλισμός και περίπλοκες υπολογιστικές διαδικασίες, εναλλακτικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί η ταχύτητα του ισχίου. Όταν η ταχύτητα του ισχίου αυξάνεται σημαίνει ότι υπερέχουν οι προωθητικές δυνάμεις, ενώ όταν μειώνεται σημαίνει ότι υπερέχουν οι δυνάμεις αντίστασης. Καταγράφοντας την κίνηση των κολυμβητών με υποβρύχιες και εναέριες κάμερες υψηλής συχνότητας, και στη συνέχεια ψηφιοποιώντας με εξειδικευμένα λογισμικά επιλεγμένα σημεία πάνω στο σώμα (π.χ. ισχίο, γόνατο, ποδοκνημική κλπ.), μπορεί να καθοριστεί τόσο η ταχύτητα του ισχίου, όσο και η κίνηση των αρθρώσεων και των μελών του σώματος και να εντοπιστούν πιθανά λάθη κατά την εκτέλεση της τεχνικής, παρέχοντας την απαραίτητη ανατροφοδότηση στους κολυμβητές και τους προπονητές τους. Η αξιολόγηση μπορεί να αφορά τόσο τα κολυμβητικά στυλ, όσο και τις αντίστοιχες εκκινήσεις και στροφές, όπου ιδιαίτερη σημασία έχει η ταχύτητα των επιμέρους δελφινισμών ή των επιμέρους υποβρύχιων φάσεων.